TechDraw Geometric dimensioning and tolerancing/pl

Idea
Głównym celem rysunku technicznego jest to, aby inni zrozumieli, co projektant stworzył z jakimi tolerancjami ORAZ jak wyprodukować konstrukcję. Ponieważ większość części musi pasować do zespołów, również geometryczne relacje z innymi częściami są ważne. Aby to osiągnąć, opracowano system wymiarowania geometrycznego i tolerancji (GD&T).

Weźmy na przykład tę część:



W projekcie oś ma być umieszczona wewnątrz 2 otworów w części. Oznacza to, że musimy określić następujące rzeczy
 * Średnicę otworów i ich położenie.
 * Określenie, że otwory są wzdłuż pewnej osi, która nie jest prostopadła do płaszczyzny bazowej XZ.
 * Część osiowa musi mieć określoną prostoliniowość.

Prostoliniowość jest ważna, ponieważ zagięta oś nie będzie pasowała do otworów. Wyrównanie otworów jest ważne, ponieważ samo wywiercenie każdego otworu w danej pozycji, bez zwracania uwagi na oś, doprowadziłoby do powstania otworów, do których oś nie pasowałaby. Tak więc samo określenie wymiaru i położenia otworu nie jest wystarczające. Pierwszy punkt to "klasyczne" wymiarowanie, podczas gdy dwa pozostałe to informacje geometryczne, dlatego GD&T wchodzi w grę. Przykład ten pokazuje również, że GD&T jest niezbędne, aby zapewnić, że części są dobrze dopasowane do zespołów.

Jeśli nie jesteś zaznajomiony z koncepcją GD&T, gorąco polecamy zapoznanie się z nią już teraz. Na przykład, szybkie wprowadzenie znajduje się w tym filmie. Aby dowiedzieć się więcej o koncepcji "maksymalnych warunków materiałowych", spójrz na ten film. Aby uzyskać szczegółowe informacje na temat wszelkiego rodzaju cech GD&T, należy rozejrzeć się w Internecie. Na przykład ten kanał YouTube zawiera kilka dobrych wyjaśnień.

GD&T zostało uregulowane w normach ISO 1101 oraz ASME Y14.5.

Możliwości środowisk parcy Rysunek Techniczny w zakresie spełniania wspólnych standardów GD&T są obecnie niewielkie (od wersji FreeCAD 0.19), ale można już osiągnąć wiele rzeczy. Ta strona Wiki wyjaśnia co jest zaimplementowane i jakie sztuczki mogą być użyte dla niezaimplementowanych funkcji. Uwaga: ta strona Wiki nie ma na celu nauczenia GD&T!

Wymiarowanie
Środowisko Rysunek Techniczny oferuje kilka narzędzi do tworzenia różnych typów wymiarów. Proszę spojrzeć na różne wymiary, jak je tworzyć i modyfikować.

Formatting
The default font for new dimension is determined by the preferences setting Label Font. The default font size is specified by the preferences setting Font Size. Note: It is recommended to use a font in which the minus sign has the same width as the plus sign because this assured that tolerances will be formatted as proposed by the GD&T norms. Such a font is for example osifont that is part of all FreeCAD installations.

The default format for new dimension numbers depends on the preferences options Use Global Decimals and Alternate Decimals. This specifies the number of decimals, but in every case the dimension is a floating point number. For example if the setting is to have 2 decimals, the used format specifier is "%.2f" (floating point number with 2 decimals).

The number format can be changed:
 * 1) Either double-click on the dimension in the drawing or onto the dimension object in the model tree
 * 2) In the appearing dimension dialog the field Format Specifier contains the format specifier, so change it to what you need

The syntax of the format specifier is explained here. You can also use this online tool to see what formatting specifier will format numbers.

Examples:
 * You use 2 decimals but for an angle you want to have only one decimal use the format specifier %.1f.
 * You use 2 decimals but don't like that trailing zeroes are printed (you prefer 4 instead of 4.00). Then use this format specifier: %g. The 'g' will use the shortest possible output and thus it omits trailing zeroes. Moreover it will automatically switch to scientific notation if necessary.

With the property you can make length dimensions negative and flip angles from the range 0 - 180° to the the reflex range 180° - 360°.

Setting the option Theoretically Exact in the dimension dialog will mark the dimension as theoretically exact by adding a frame around it.

You can use your own text instead of a formatted number by setting the option Arbitrary Text in the dimension dialog. Then the content of the field Format Specifier will be printed as dimension.

With the properties and  you can change the horizontal and vertical position of the dimension text relative to the view. Alternatively you can change the position by dragging the dimension number or text.

Creation

 * 1) Create a dimension in your drawing
 * 2) Either double-click on the dimension in the drawing or onto the dimension object in the model tree
 * 3) In the appearing dimension dialog specify as Overtolerance the amount by which the dimension can be exceeded. This will result in an equal tolerance like this: [[Image:TechDraw_equal-tolerance.png|100px]]
 * 4) If you have unequal tolerances, specify as Undertolerance the amount by which the dimension can be smaller and uncheck the option Equal Tolerance. This will result in an unequal tolerance like this: [[Image:TechDraw_Non-equal-tolerance.png|80px]]

Deletion
To get rid of a tolerance, change Overtolerance and Undertolerance to each zero.

Formatting
The default font for new tolerances is the same than for dimensions. The default font size is specified by the preferences setting Tolerance Text Scale. This scale is a factor of the font size used for the dimension.

The default number format for new tolerances is by default the same format than for the dimension. It can be changed in the dimension dialog.

You can also use your own text instead of a formatted number by checking the option Arbitrary Tolerance Text in the dimension dialog. Then the content of Tolerance Format Specifier will be used as tolerance text.

Geometrical Tolerancing
Tolerances are created by using the Balloon feature of TechDraw. Since for most features a frame is required, it is helpful to change in the TechDraw preferences the Balloon Shape to Rectangle.

Tolerance indicator


The tolerance indicator of GD&T is a frame, also called "feature control frame". It can be created by using the Balloon feature of TechDraw:
 * after adding a Balloon and if its shape is not already a frame, double-click on it in the model tree and set in the appearing dialog the Shape to Rectangle.
 * add the corresponding Unicode character for the feature you need to the Balloon Text. (You can copy them from the reference tables below.)
 * by adding the character '|' to the Text, you start a new indicator field.

There is no rule that defines if or how the tolerance indicator must have a leader line or not, so you can either:
 * set the property Line Visible to False in the balloon dialog.
 * set End Symbol to Filled Arrow or Dot.

The example at the right side shows the two possible tolerance indicator layouts.

Datums
Datums in the GD&T sense of the meaning are surfaces your tolerance is relative to. They are created as Balloon:
 * after adding a Balloon, set End Symbol to Filled Triangle in the balloon dialog.
 * if the bubble shape is not already a frame, set Bubble Shape to Rectangle.
 * drag the bubble with the mouse so that the triangle points away from the datum surface.
 * since it is common to have a straight line for datums unless the datum surface is not perpendicular to X or Y, assure that either the properties and  or  and  are equal to get a straight Balloon line.



Symbol reference
As reference, here are lists of characters to be used for geometric tolerancing: